Bugün tarihi bir gün. Avrupa birliğinde yapay zekanın yeni dönemi resmen başladı. Yapay Zeka Yasası kapsamındaki en kritik tarihlerden bi olan 2 Ağustos 2026, yani bugün şeffaflık yükümlülükleri uygulanmaya başlanıyor. AB Komisyonu ile üye ülkelerin piyasa gözetim otoriteleri artık denetim ve yaptırım yetkilerini fiilen kullanacak. Yani kurallara uymayanlar için işler zorlaşıyor.
Peki ne değişiyor? Aslında hepimizin günlük yaşamını ilgilendiren çok önemli değişiklikler var. Yeni kurallarla birlikte vatandaşlar yapay zekayla etkileşimde bulunduklarını bilecek, karşılarındaki içeriğin yapay zeka tarafından üretilip üretilmediğini anlayabilecek. Amac ne derseniz? Yapay zekanın aldatıcı veya yanıltıcı şekilde kullanılmasının önüne geçmek, bilgi ekosisteminde şeffaflığı artırmak ve dijital ortama güveni güçlendirmek.
İşte bu kapsamda AB Komisyonu, Yapay Zeka Yasasındaki şeffaflık yükümlülüklerinin nasıl uygulanacağına dair bir rehber yayımladı. Rehberde yapay zeka sistemlerini geliştirenler ile bu sistemleri kullanan kurum ve kuruluşların hangi durumlarda kullanıcıları bilgilendirmek zorunda olduğu tek tek açıklanıyor. Detayları anlatayım…
Sohbet botları, chatbot’lar yapay zeka ajanları ve benzeri etkileşimli sistemler… Hepside kullanıcıları doğrudan yapay zekayla iletişim kurdukları konusunda açıkça bilgilendirmek zorunda olacak. Yani bir botla konuştuğunuzda size “ben bir yapay zekayım” demek zorunda. İnanır mısınız, artık gizli saklı muhabbet yok.
Üstelik bu kadarda değil. Yapay zeka tarafından üretilen veya değiştirilen fotoğraf, video, ses ve bazı metin içeriklerine makina tarafından okunabilir işaretler eklenecek. Bu sayede içeriğin yapay zeka tarafından oluşturulduğu tespit edilebilecek. Hele deepfake içerikleri… Onların yapay olarak üretildiği açıkça belirtilmek zorunda. Çünkü biliyorsunuz, son dönemde deepfake’ler yüzünden kim bilir kaç kişi mağdur oldu.
Kamu yararını ilgilendiren yapay zeka üretimi içeriklerdede işler değişiyor. İnsan incelemesi veya editoryal denetimden geçmeyen içeriklerde, içeriğin yapay zeka tarafından üretildiği kullanıcıya bildirilecek. Duygu tanıma veya biyometrik sınıflandırma yapan sistemleri kullanan kuruluşlar da, kişileri bu tür sistemlere maruz kaldıkları konusunda açık şekilde bilgilendirmekle yükümlü olacak.
Elbette herşey zorunlu değil. Rehberde yazım ve dil bilgisi düzeltmesi gibi standart düzenlemelerin bu yükümlülüklerin kapsamı dışında olduğu örneklerle anlatılmış. Yani Word’de yazım hatanızı düzelten yapay zeka için kimse sizden bilgilendirme istemeyecek. Neyse, devam…
Bir başka önemli detay daha var. Bugün itibarıyla Yapay Zeka Yasası kapsamındaki kuralların büyük bölümü uygulanmaya başlayacak. AB Komisyonu ve üye ülkelerin piyasa gözetim otoriteleri denetim ve yaptırım yetkilerini kullanabilecek. Yani kurallara uymayanlar hakkında işlem yapılabilecek.
Peki ya daha önce piyasaya sunulan sistemler? Onlar içinde geçiş süresi var. Bugünden önce piyasaya sürülen yapay zeka sistemlerine, yapay zeka üretimi içeriklerin işaretlenmesi ve tespit edilebilir olmasına ilişkin teknik yükümlülükler için 2 Aralık 2026’ya kadar süre tanındı. Yani herkesin uyum sağlaması biraz zaman alacak.
Bakalım bu yeni dönemde yapay zeka şeffaflığı gerçekten hayatımıza ne kadar yansıyacak? Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
