Dünya dev bir çip krizinin pençesinde. Yapay zeka sektöründeki hızlı büyüme, özellikle RAM olarak bildiğimiz bellek çiplerinde ciddi bir tedarik darlığı yarattı. “RAMaggedon” denen bu süreç, dizüstü bilgisayardan akıllı telefona, oyun konsolundan otomobile kadar her şeyin fiyatını etkilemeye başladı. Hong Kong’daki bilgisayarcılar yangından ilk haberdar olanlar…
Bakın ne oldu? Dünyanın en büyük bellek çipi üreticileri, kar marjlarını artırmak için üretim bantlarını yapay zeka araçlarının eğitimi için kullanılan yüksek bant genişlikli belleğe, yani HBM’ye kaydırdı. Bu da normal RAM üretimini kıstı. Talep aynı, arz azalınca fiyatlar uçtu. Güney Koreli Samsung Electronics ve SK hynix ile ABD’li Micron’un hisseleri uçarken, Çinli ChangXin Memory Technologies (CXMT) pazartesi günü Şanghay borsasında rekor kırarak Çin anakarasının en değerli şirketi oldu.
Hong Kong’daki Wan Chai Computer Centre’da esnaf ne yapacağını şaşırmış durumda. In-Technology Services’in yöneticisi Wade Lam, dükkanındaki fiyat listesinin yanına krizle ilgili haber kupürleri asmış. Müşteriler süreci bilmiyor, neden bu kadar zam geldiğini anlamıyor. Adamlar ne yapsın? Gazete kupürü asmaktan başka çare bulamamış. Videocom Computer’ın patronu Ken Tam ise durumu daha vahim anlatıyor:
“Fiyat artışları eylül ayında başladı, o günden beri işlerimiz yarı yarıya düştü. Eskiden 300-400 Hong Kong dolarına satılan 16 gigabaytlık RAM, şimdi 1500 Hong Kong doları olmuş. Müşteride psikolojik bariyer oluşuyor. Fiyatlar aniden bu kadar yükselince insanlar beklemeyi tercih ediyor ya da daha düşük performanslı çip alıyor.”
İnanır mısınız, Tayvan merkezli pazar araştırma şirketi TrendForce’un analisti Ellie Wang’a göre bilgisayar ve akıllı telefonlarda kullanılan bellek fiyatları bir yıl öncesine göre tam beş ila altı kat artmış. Yani 100 liraya aldığınız RAM’in fiyatı 500-600 lira olmuş. Bu rakamlar esnafın söylediklerini doğruluyor…
Samsung’un finans direktörü bu hafta yaptığı açıklamada, tedarik sıkıntısının 2027’de muhtemelen derinleşeceğini ve 2028 boyunca devam edeceğini söyledi. Yani bu işin sonu kısa vadede görünmüyor. Neyse ki bazı tüketiciler duruma ayak uydurmuş. Hong Kong’da yatırım bankacılığı yapan Henry Wong, yeni bilgisayar almak yerine eski dizüstü bilgisayarının RAM kapasitesini yükseltmeyi tercih etmiş:
“Belleği yükselttikten sonra bilgisayar gerçekten çok akıcı çalıştı. Yeni bilgisayar alma isteğim tamamen ortadan kalktı.”
Otomobil üreticileri de bu durumdan nasibini alıyor. Araç içi bilgisayar sistemlerindeki maliyetler artıyor ve bu durum yakın zamanda yeni araç fiyatlarını yukarı çekebilir. Yani sadece bilgisayar değil, araba fiyatlarıda etkilenecek gibi görünüyor. Japonya’nın başkenti Tokyo’daki teknoloji merkezi Akihabara’da bulunan Belçikalı grafik tasarımcısı ve özel bilgisayar imalatçısı Charles Brousse, RAM, ekran kartı ve anakart fiyatlarının “aşırı düzeylere” ulaştığını söylüyor.
Brousse, “PC & Chill” hizmeti kapsamında müşterilerinin kendi satın aldığı parçaları monte ediyor. Çip darlığı insanları 10 yıla kadar kullanılabilen masaüstü bilgisayarlar yerine daha ucuz dizüstü bilgisayarlara yöneltiyor. Brousse bu durumdan pek memnun değil:
“Bunun iyi bir şey olduğundan emin değilim. İnsanlar sonuçta daha kısa ömürlü ürünler satın alıyor ve bu da bir tüketim döngüsünü besliyor. En rahatsız edici olan ise bu sürecin yapay zekadaki spekülatif balon tarafından tetiklenmesi. Ben grafik tasarımcıyım, yapay zekanın mesleğim üzerinde doğrudan bir etkisi var…”
Omdia’nın kıdemli baş analisti James Zhao ise sektöre yeni giren CXMT’nin “sonra gelen avantajı” yakalayabileceğini düşünüyor. Geleneksel RAM ve DRAM açısından kısıtlı arz koşulları, Çinli şirkete fırsat yaratabilir. Nitekim CXMT pazartesi günü Şanghay’da borsaya kote olarak Çin’in en değerli şirketi oldu. Bu durum sektördeki dengeleri değiştirebilir…
Şimdi herkesin aklındaki soru şu: Bu fiyat artışları ne zaman duracak? Bilmiyoruz… Samsung’un açıklamasına göre 2028’e kadar sürebilir. Ama öyle görünüyor ki önümüzdeki dönemde elektronik eşya alacakların cebi daha çok yanacak. Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
